इराणने कापली जगाची ‘लाईफलाईन’!
Iran has cut the world's 'lifeline'!
मध्यपूर्वेतील युद्ध आता केवळ जमिनीवर किंवा हवेत मर्यादित राहिलेले नाही, तर ते समुद्रात पोहोचले आहे. इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर केलेल्या संयुक्त हल्ल्यानंतर, इराणने जगाला सर्वात मोठा झटका दिला आहे.
इराणने ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ बंद करण्याचा ऐतिहासिक आणि धोकादायक निर्णय घेतला आहे. हा केवळ एक समुद्री मार्ग नसून जगाची आर्थिक नाडी आहे.
रोहित पवारांचा ‘चार’ नेत्यांना दम ,म्हणाले ‘सुनेत्रा काकींसोबत वागताना सांभाळून’
हा मार्ग बंद होणे म्हणजे जगाच्या एकूण तेल पुरवठ्याचा एक चतुर्थांश भाग ठप्प होणे होय. इराणच्या या पावलामुळे जागतिक स्तरावर हाहाकार माजला असून, पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती गगनाला भिडण्याची शक्यता आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा पर्शियन आखात आणि हिंद महासागर यांना जोडणारा एक अत्यंत अरुंद पण महत्त्वाचा जलमार्ग आहे. सुमारे १६१ किलोमीटर लांब असलेल्या या मार्गाची रुंदी काही ठिकाणी केवळ ३३ किलोमीटर आहे,
तर जहाजांच्या वाहतुकीसाठी उपलब्ध असलेली लेन फक्त ३.२ किलोमीटर रुंद आहे. या मार्गाच्या उत्तरेला इराण आहे, तर दक्षिणेला ओमान आणि संयुक्त अरब अमिराती आहेत. इराणचे भौगोलिक स्थान या मार्गावर इतके प्रभावी आहे की, ते तेथून सहजपणे जगाची जहाजे रोखू शकतात.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचे महत्त्व यावरून समजते की, जगातील दररोजच्या तेल व्यापारापैकी सुमारे २० दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल या मार्गावरून जाते. सौदी अरेबिया, इराक, कुवेत आणि युएई यांसारखे ओपेक सदस्य देश आशियाई बाजारपेठांमध्ये (विशेषतः भारत, चीन, जपान) तेल पाठवण्यासाठी याच मार्गावर अवलंबून आहेत.
राजीनाम्याबाबत माजी उपराष्ट्रपती जगदीप धनखड यांचे मोठे वक्तव्य
इतकेच नाही तर कतार आपला संपूर्ण लिक्विफाइड नॅचरल गॅस याच मार्गाने निर्यात करतो. हा मार्ग बंद झाल्याने केवळ तेलाचा तुटवडाच निर्माण होणार नाही, तर वाहतूक खर्च वाढल्याने जगभरात महागाईचा भस्मासुर बाहेर येईल.
इराणने केवळ मार्ग बंद केला नाही, तर तिथे ३,००० हून अधिक कमी पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा (Short Range Missiles) पहारा लावला आहे. इराणकडे २०० ते २५० किमी पल्ल्याची अशी क्षेपणास्त्रे आहेत,
IAS अधिकाऱ्यावर थेट निलंबनाची कारवाई
जी अमेरिकन नौदलाच्या जहाजांना किंवा व्यावसायिक टँकर्सना सहज टार्गेट करू शकतात. लष्करी विश्लेषकांच्या मते, इराणने दीर्घकालीन युद्धाची तयारी केली आहे.
जर अमेरिका आणि इस्रायलने इराणमधील राजवट बदलण्याचा प्रयत्न केला, तर इराण रशिया आणि चीनच्या मदतीने हा समुद्री मार्ग कायमचा बंद ठेवू शकतो, ज्यामुळे पाश्चात्य देशांची अर्थव्यवस्था कोलमडून पडेल.
इस्रायलचा इराणवर क्षेपणास्त्र महाप्रहार
भारतासाठी ही बातमी धोक्याची घंटा आहे. भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या गरजेपैकी ८०% पेक्षा जास्त तेल आयात करतो आणि त्यातील मोठा हिस्सा याच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून येतो.
जर हा मार्ग बंद राहिला तर भारतात इंधन टंचाई निर्माण होईल, मालवाहतूक महाग होईल आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या खिशाला मोठी कात्री लागेल. परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी म्हणूनच या वादात मध्यस्थी करण्याचा आणि संवाद सुरू करण्याचा आग्रह धरला आहे.
